ფოტოქრონიკა: როგორ გაჩნდა პრაიდის თვე

სტოუნვოლის აჯანყებამ რამდენიმე ათეული წლის წინ მრავალი ქვიარ ადამიანი გააერთიანა და მათმა თამამმა განაცხადმა, რომ გაბრაზებულები არიან და უთანასწორობის ატანას აღარ აპირებენ, 1970-იან წლებში მთელს მსოფლიოში დიდი გადატრიალება მოახდინა.

სტოუნვოლის აჯანყებას მალევე მოჰყვა ღირსების მარში, რომელიც მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში ყოველწლიურად, ივნისის თვეში იმართება. ამ დროს ქვიარ ადამიანები ერთად იკრიბებიან და ქუჩებში დემონსტრაციულ, საზეიმო  მსვლელობას აწყობენ.

პრაიდის თვეს თან ახლავს მრავალი კულტურული, შემეცნებითი და გასართობი ღონისძიება, რომლებიც მიზნად ისახავს ქვიარ საკითხების წინ წამოწევას და ჩაგრულთა ჯგუფების ხმის ამაღლებას. ეს ის დროა, როცა ქვიარ ადამიანები და უფლებადამცველები საუბრობენ იმ გამოწვევებსა და პრობლემებზე, რომელთა წინაშეც დგანან ქვიარ ადამიანები მსოფლიოს სხვადასხვა წერტილში.

მოდი, კიდევ ერთხელ გადავხედოთ ახლო წარსულს და უნიკალური კადრების საშუალებით, გავიხსენოთ, როგორ დაიწყო ქვიარ ადამიანების ბრძოლა თანასწორობისთვის და უკეთესი სამყაროსთვის.

ფოტოები ეკუთვნის ONE-ის არქივს:

სტოუნვოლამდე პერიოდი

სტოუნვოლის ბარის მფარველები

გავრცელებული აზრის თანახმად, ლგბტქი+ ადამიანების ბრძოლა თანასწორობისთვის სტოუნვოლის აჯანყებით დაიწყო, თუმცა, რეალურად, ყველაფერს გაცილებით ადრე, 1950-იან და 1960-იან წლებში, ჰომოფილების მოძრაობის ჩამოყალიბებით ჩაეყარა საფუძველი.

ჰომოფილების სახელით ცნობილი საზოგადოება მრავალი წლის განმავლობაში ემზადებოდა ძირეული ცვლილებებისთვის, მათი მიზანი სხვადასხვა დიდ ქალაქში არასამთავრობო ორგანიზაციების დახმარებით, საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება იყო სამსახურებრივი დისკრიმინაციის, ჰომოფობიური კანონების, პოლიციის ბრუტალური მოპყრობის და სხვა პრობლემების მიმართ, რომლებსაც ლგბტქ+ ადამიანები ყოველდღიურად აწყდებოდნენ.

1960-იან წლებში აქტივისტური დაჯგუფებები ატარებდნენ დემონსტრაციებს, მათ შორის ყველაზე ცნობილი იყო ,,წლიური შეხსენებების” სახელით ცნობილი დემონსტრაცია, რომელსაც 4 ივლისს ფილადელფიის დამოუკიდებლობის დარბაზში მართავდნენ. ჰომოფილების მოძრაობამ არაერთი საპროტესტო აქცია გამართა ლოს-ანჯელესში, პოლიციის სასტიკი რეიდის წინააღმდეგ და ვაშინგტონში, თეთრი სახლის წინ, სადაც ისინი ჰომოფობიურ კანონებს აპროტესტებდნენ.

 

აქტივისტები ბარ Acme-ში, 1961 წელი.

1960-იან წლების ამერიკაში გეი ბარები ერთადერთი ადგილი იყო, სადაც ლგბტქ+ ადამიანები ახერხებდნენ მოწყვეტას ჰომოფობიური სამყაროსგან და ცოტა ხნით შვების პოვნას.

სტოუნუოლამდელი აქტივიზმი, როგორც წესი, რეგიონულ მასშტაბებს არ სცდებოდა, რადგან მას არ ჰქონდა კოლექტიური ძალა, ამის მისაღწევად აქტივისტების ჯგუფს მრავალი წელი დასჭირდა.

სტოუნვოლის აჯანყება

ამონარიდები ჟურნალი The Advocate-დან, რომელიც აქტიურად აშუქებდა პირველ ღირსების მარშს

1950-იან და 1960-იან წლებში ლგბტქ+ ადამიანების ყოველდღიური ცხოვრება მოიცავდა დახვრეტის, დაპატიმრების, შანტაჟის, გასახლების, სამსახურის დაკარგვის მუდმივ საშიშროებას. ამასთან ერთად, „გარდაქმნის“ მიზნით, გავრცელებული იყო ელექტროშოკური თერაპია სასქესო ორგანოებზე.

ასე რომ, 1969 წლის 28 ივნისს, როცა პოლიციამ დაარბია ნიუ-იორკის ლეგენდარული ბარი Stonewall-ი, ამით მათ იმაზე მეტი გააკეთეს, ვიდრე ელოდებოდნენ. ღრმა სისტემური ბრაზი, რევოლუციის ზღვარზე მყოფ საზოგადოებაში აჯანყების სურვილის გაღვიძება – სწორედ ეს მიიღო სახელმწიფომ და პოლიციამ სტოუნვოლის ბარის დარბევით, ადამიანების ჯგუფმა წარმოშვა ქარიშხალი და ხმამაღლა თქვეა, რომ დასაკარგი აღარაფერი აქვს. ცეცხლი მოულოდნელად აინთო და ახალ, ეროვნულ გეი სამოქალაქო უფლებების მოძრაობას ჩაუყარა საფუძველი.

„დავიღალეთ, მანიპულაციის და ექსპლუატაციის სამიზნეები რომ ვართ, დავიღალეთ, ჩვენი შეკრებები თავდასხმით რომ მთავრდება, დავიღალეთ განტევების ვაცის როლში ყოფნით. დავიღალეთ მუქარით, შევიწროებით, ხაფანგში გამომწყვდევით და იმის მუდმივი გამეორებით, თუ ვინ ვართ, რა უნდა გავაკეთოთ, როდის უნდა გავაკეთოთ, როგორ უნდა გავაკეთოთ, როგორ ვიგრძნოთ, რა ვთქვათ, როგორები ვიყოთ, ვინ ვიყოთ. არც გარეთ არის ჩვენი ადგილი და არც – შიგნით, ჩვენ ავჯანყდით იმიტომ, რომ მდიდარი თუ ღარიბი, ახალგაზრდა თუ მოხუცი, ჩვენ ვბედავთ ვიყოთ ის, ვინც ვართ. ჩვენ გვინდა, ვიყოთ ის, ვინც ვართ, ვიცინოთ და ვითამაშოთ, ჩვენ ავჯანყდით იმიტომ, რომ გეები ვართ.” – წერია კრისტოფერის ქუჩის განთავისუფლების კომიტეტის წევრის ემოციურ მიმართვაში, რომელიც 1974 წლით თარიღდება.

სტოუნვოლის აჯანყებამ შეცვალა გეი მოძრაობის მიმართულება, გაიზარდა მისი მასშტაბი და გააერთიანა მრავალი ორგანიზაცია, რომლებიც მთელი ქვეყნის მასშტაბით დამოუკიდებლად ცდილობდნენ ქვიარ ადამიანების ცხოვრების შეცვლას. აჯანყების შემდეგ უფრო მეტად გაძლიერებული ლგბტ უფლებების ლიდერები მობილიზდნენ სხვადასხვა ქალაქში და ცდილობდნენ, პასუხი გაეცათ კითხვაზე, რა იქნება ამის შემდეგ.

ქრიტოფერის ქუჩის განთავისუფლების დღის ფლაერი

პრაიდის დაბადება

1969 წლის 2 ნოემბერს, ფილადელფიაში, ჰომოფილური ორგანიზაციების აღმოსავლეთ რეგიონულ კონფერენციაზე გადაწყდა, რომ 1970 წლის 28 ივნისს, ნიუ-იორკში ჩატარდებოდა სიამაყის მარში. ამ მასიური მსვლელობით ლგბტ+ ადამიანებმა აღნიშნეს სტოუნვოლის აჯანყების წლისთავი კრისტოფერის ქუჩაზე შეკრებითა და მსვლელობით.

იმავე კვირას, სიამაყის მარში გაიმართა ამერიკის სამ ქალაქში: ლოს-ანჯელესში, სან-ფრანცისკოში და ჩიკაგოში. სწორედ აქედან იწყება ღირსების მარშის ისტორია ამერიკის შეერთებულ შტატებში. ლოს-ანჯელესი პირველი ქალაქი იყო, სადაც მმართველმა ორგანოებმა უფლება დართეს დემონსტრანტებს, ქუჩები გადაეკეტათ და შექმნეს რეალური მარშრუტი მარშისთვის. 1974 წელს ლოს-ანჯელესმა ღირსების მარშს შემატა ფესტივალის კომპონენტი, რომელიც დღემდე პრაიდის თვის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაწილია.

1970 წელს, ამერიკაში, დღის სინათლეზე მსვლელობა ტრაფარეტებით, რომლებზეც ეწერა, რომ ქვიარი ხარ, ძალიან სარისკო იყო, ეს შეიძლება ფატალურად, სიკვდილით დასრულებულიყო, ბევრ დემონსტრანტს არც ჰქონდა იმედი, რომ მარშრუტი მშვიდობიანად დასრულდებოდა, არც იმის მოლოდინი, რომ მსვლელობას სხვებიც შემოუერთდებოდნენ, ან ნახევარ გზას მაინც თუ გაივლიდნენ გაბრაზებული, მოძალადე ბრბოს გარეშე.

მარშის დასაწყისში 10 ადამიანი უცებ გადაიქცა 100 ადამიანად, 100 ადამიანი – 1000-ად, ხოლო მარშის დასრულების დროს ათასობით ადამიანი ერთად ზეიმობდა იმ სამყაროში ფეხის შედგმას, სადაც ქვიარ სიყვარული ისეთივე ამერიკული იყო, როგორი ამერიკულიც არის ვაშლის ღვეზელი.

 

პირველი ღირსების მარში ლოს ანჯელესში

 

 

 

 

 

ხელჩაკიდებული დემონსტრანტები ლოს-ანჯელესში ღირსების მარშზე, 1971 წელი. 
წარწერა ბანერზე – „შავკანიანი გეები გაერთიანდნენ“ , ღირსების მარში 1975 წელი.

 

ლესბოსელი წყვილი ლოს-ანჯელესის პრაიდ ფესტივალზე, 1975

 

ხელჩაკიდებული პოლიციის ოფიცრები ლოს-ანჯელესის ღირსების მარშზე, 1975

 

 

DIKES ON BIKES – ლოს-ანჯელესის ღირსების მარში, 1972 წელი. 
ლგბტქ+ დემონსტრანტები საპროტესტო აქციებს აწყობენ ამერიკული ტელეარხის, ABC-ის სათაო ოფისთან, დემონსტრაცია იყო მრავლთაგან ერთ-ერთი, რომელიც აპროტესტებდა მედიის მიერ ლგბტქ+ ადამიანების არასწორ რეპრეზენტაციას.
ჟურნალი Gaby-ის ყდა და შიდა გვერდები, სადაც განთავსებულია კომერციული რეკლამა ელექტროშოკური თერაპიის, რომლის საშუალებითაც ქვიარ ადამიანების ,,გარდაქმნას” ცდილობდნენ.

 

„პიდარასტებმა დატოვეთ ტერიტორია“ –  ამერიკული მსხვილი საკვების ობიექტის, Barney’s Beanery-ის წარწერა, რომელმაც გამოიწვია დემონსტრანტების პროტესტი 1969 წელს.

 

გეი განმათავისუფლებელი ფრონტის პროტესტი ქუჩებში პირველი სიამაყის მარშის ნებართვის მოთხოვნით, 1970 წლის ივნისი.

 

„დაე ყველა ქვიარ ადამიანმა იყვავილოს“ – წარწერა 1978 წლის ღირსების მარშიდან, სან-ფრანცისკო.

 

ჯინ კიტრისი, ჯინის ტელევიზიის მფლობელი და გეი ფილატნროპისტი, ფოტოზე ასახაულია, როგორ გადასცემს ჯინ კიტრისი ჯიმ კეპნერს შემოწირულობას გეი ეროვნული არქივის მხარდასაჭერად.

 

 

 

წინა

თანასწორობის მოძრაობისა და WISG-ის საზაფხულო სკოლა ქვიარ და ფემინისტური საკითხებით დაინტერესებული ახალგაზრდებისთვის

შემდეგი

Fortnite თამაშში ქვიარ პერსონაჟებს დაამატებს

ბოლო სიახლეები

ამაზონის ტროპიკულ ტყეებში მცხოვრები ქვიარ ახალგაზრდების ფოტოებით მოყოლილი გამოცდილებები

Facebook0Tweet0Shares0 ფოტოგრაფმა, დენიელ ჯეკ ლიონსმა ამაზონში მცხოვრები ქვიარ ადამიანების, მარგინალიზებული ჯგუფების წარმომადგენლების გამოცდილება, საცხოვრებელი გარემოსა და

Tbilisi Pride-ის ოფისში შეჭრაში ბრალდებულები სასამართლომ 5 000 ლარით დააჯარიმა

Facebook2Tweet0Shares2 Tbilisi Pride-ის თანადირექტორის, მარიამ კვარაცხელიას მიერ ფეისბუკზე გავრცელებული ინფორმაციით, სასამართლომ ორგანიზაციის ოფისში შეჭრაში ბრალდებულ 3

ალტ-ინფოს ცნობით, შოთა მარტინენკო და ზურაბ მახარაძე დააკავეს

Facebook23Tweet0Shares23 2 ივლისს, პოლიციამ ულტრა-მემარჯვენე ჯგუფის აქციის მონაწილეები, მათ შორის, ჰომოფობიური, პრორუსული დაჯგუფება ალტ-ინფოს ლიდერები, შოთა

თავისუფლებისთვის ბრძოლა არ დასრულებულა — თურქი აქტივისტები პრაიდის მონაწილეთა დაკავებას გმობენ

Facebook31Tweet0Shares31 26 ივნისს, მას შემდეგ, რაც თურქმა პოლიტიკოსებმა პრაიდთან დაკავშირებული ღონისძიებების აკრძალვის შესახებ განაცხადეს, სტამბულში გამართულ